KINDEREN EN ECHTSCHEIDING
Algemeen
Steeds meer huwelijken eindigen helaas in een echtscheiding. Voor ieder gezinslid is een scheiding een zeer ingrijpende gebeurtenis, zeker voor kinderen. Misschien voelden ze het al aan komen vanwege de steeds toenemende ruzies, misschien bleven ze ondanks alles hopen dat alles weer goedkwam of sloeg het nieuws van de scheiding in als een bom die ze niet zagen aankomen.
Voor kinderen en adolescenten is het vaak een pijnlijke en schokkende ervaring die een grote belasting kan vormen voor hun normale ontwikkeling.
Elk kind reageert uiteraard anders, toch is het mogelijk om per leeftijdsgroep een aantal vaak voorkomende reactiemogelijkheden waar te nemen.
Vòòr 2 jaar
Tot 2 jaar begrijpt een kind weinig van een dergelijke complexe gebeurtenis. Het kan zijn/haar gevoelens nog niet onder woorden brengen. Wel kan er verwarring optreden omtrent plotse veranderingen in dagplanning. Ook kun je merken dat ze de spanningen aanvoelen omdat ze meer beginnen te wenen of proberen aandacht te krijgen. Als ze één van hun ouders plots minder of niet meer zien, kan dit moeilijkheden veroorzaken.
Van 2 tot 5 jaar
Een veelvoorkomende reactie op die leeftijd is boosheid en bedroefdheid.
Jongens worden vaak drukker en rustelozer en kunnen zich gaan afzonderen. Meisjes daarentegen zullen vaak overdreven streven naar perfectie en proberen zo netjes en gehoorzaam mogelijk te zijn.
Soms is er sprake van regressie, dit betekent dat kinderen zich terug jonger gaan gedragen dan hun leeftijd. Een groter gevoel van angst en onveiligheid kan tot uiting komen in nachtmerries, bedplassen en verlatingsangst. Het is belangrijk om kinderen op die leeftijd duidelijk te maken dat de andere ouder niet bij hen zal weggaan.
Jonge kinderen weten nog niet dat wanneer ze iemand niet zien, dat deze persoon nog bestaat.
Kinderen tussen 2 en 5 jaar begrijpen nog niet volledig wat er in hun omgeving gebeurt en waarom iets gebeurt. Vanwege hun beperkte denkvermogen zijn ze nog niet in staat om goed vooruit te denken. De komende uren en dagen zijn voor hen onzeker. Vaak gaan ze fantaseren omdat ze de realiteit niet kunnen begrijpen.
Van 6 tot 8 jaar
Bij deze leeftijdsgroep zijn er vaak problemen als gevolg van een echtscheiding.
Verdriet en gemis staan hier op de voorgrond. Een echtscheiding brengt kinderen in deze leeftijdscategorie van streek, jongens vaak meer nog dan meisjes. Begrip, troost en nabijheid door echt naar hen te luisteren kunnen zorgen voor de nodige geruststelling en veiligheid.
Kinderen kunnen vanaf deze leeftijd enigszins begrijpen wat een echtscheiding inhoudt en wat de gevolgen ervan zijn. Ze piekeren over verhuizen, een ouder minder zien, ... Vaak zijn er ook schuldgevoelens aanwezig. Ze denken dat zij de oorzaak zijn van de echtscheiding. Ze hebben nog onvoldoende zicht op het verband tussen oorzaak en gevolg. Deze schuldgevoelens kunnen ook voorkomen vanuit fantasieën. Wanneer ze boos waren op hun ouders wensten ze dat die zouden verdwijnen. Soms zien ze de echtscheiding als het gevolg van hun vroegere wensen.
Kinderen van 6 tot 8 jaar fantaseren ook over eventuele oplossingen voor de problemen in het gezin. Vaak denken ze nog jaren later aan een mogelijke hereniging. Deze wens kan dienen om de pijn van de echtscheiding niet te voelen en is in het begin normaal. Wanneer de hoop op hereniging blijft bestaan, dan staat deze het aanvaardingsproces in de weg. Er kunnen aanpassingsproblemen en probleemgedrag ontstaan.
Van 9 tot 12 jaar
Deze kinderen zullen sneller hun verdriet en machteloosheid verbergen achter een intense boosheid. Soms zijn ze woedend op beide ouders, soms richten ze hun woede op de vertrekkende ouder.
Ze zijn snel geneigd partij te trekken voor één ouder en lopen zo het gevaar in het gevecht van de ouders terecht te komen. Dit is uiteraard allesbehalve bevorderlijk voor hun eigen ontwikkeling.
Typisch voor deze leeftijdsgroep is dat ze zich het ene moment hulpeloos opstellen, terwijl ze op andere ogenblikken een opstandige indruk maken. Vooral jongens vertonen vaak agressief en ongehoorzaam gedrag.
Vanaf de leeftijd van 11/12 jaar kunnen kinderen zich steeds beter inleven. Daardoor tonen zij zich vaak bezorgd en trachten ze hun ouders te steunen. Echter, hierdoor kunnen ze wat ze zelf nodig hebben en leuk vinden, opofferen. Soms nemen ze een te grote verantwoordelijkheid op hun schouders en hebben ze achteraf het gevoel een deel van hun jeugd gemist te hebben.
Van 13 tot 16 jaar
Pubers kunnen heel verschillend reageren op een echtscheiding.
Sommigen accepteren de scheiding makkelijker omdat ze al veel onafhankelijker zijn dan jongere kinderen en hun ouders iets minder nodig hebben. Ze gaan zich vaker afzonderen van hun ouders en gaan meer aan hun eigen leven en toekomst beginnen denken. Deze jongeren zijn vaak een grote steun voor het gezin. Een te grote druk kan ontstaan wanneer ze teveel de afwezige ouder proberen te vervangen.
Soms voelen ze zich verraden en reageren ze boos en opstandig. Ze maken zich los van het gezin, willen zich niet meer laten 'opvoeden' en gaan soms vroegtijdig experimenteren met hun verworven vrijheid.
Anderen worden depressief, trekken zich terug van leeftijdsgenoten en gezin, houden zich stil en wantrouwen alles. Ze verliezen hun interesses, plannen en ambities voor een eigen toekomst.
Sommige jongeren stellen zich stoer en trots op en zijn moeilijk te benaderen.
Vanaf 16 jaar
Jonge adolescenten zijn voornamelijk bezig met het uitbouwen van hun eigen toekomst. Een scheiding betekent voor hen vaak een confrontatie met de realiteit van relaties en mislukking. Ze beginnen zich vragen te stellen over hun eigen relaties, weten niet meer waarin ze nog mogen geloven en twijfelen over de zin van alles.
Sommige jongeren willen hierdoor absoluut bewijzen dat ze het beter doen dan hun ouders. Anderen durven zich niet meer te binden en worden bang van een sterke emotionele band.
Het is belangrijk dat deze jongeren de kans krijgen om ervaringen uit te wisselen met leeftijdsgenoten waardoor ze hun eigen opvattingen kunnen bijsturen.
Meer informatie?
Bij Dilopsy kunnen kinderen, jongeren en hun ouders terecht wanneer ze moeilijkheden ervaren ten gevolge van een echtscheiding.
In een eerste gesprek wordt het probleem in kaart gebracht zodat gezocht kan worden naar de juiste werkwijze om tot een verbetering van de situatie te komen.
In ons centrum wordt o.a. kindertherapie, relatietherapie, opvoedingsondersteuning en gezinsbegeleiding geboden.
Ook kan onze dienst op vraag van het gerecht een gezinsonderzoek uitvoeren in het kader van een dispuut met betrekking tot het hoederecht van de kinderen.
Wenst u meer informatie of wilt u een afspraak te maken? Neem dan contact op met de Dienst Psychologie op het telefoonnummer 0499/22.27.27 .
U kunt ons ook mailen: psychologie@dilopsy.be.